بیماری واریس پا: درمان، علائم و علت

سیاهرگ‌ها، رگ‌هایی هستند که خون را از بافت‌های محیطی (جلدی) بدن بیرون کشیده و آن را به سمت قلب هدایت می‌کنند. واریس، به سیاهرگ‌هایی گفته می‌شود که در سطح زیرین پوست قرار دارند و بزرگ شده، تغییر شکل داده‌اند و جریان خون در آن‌ها بسیار آرام و در برخی موارد حتی (نسبت به حالت طبیعی) معکوس است. بیماری واریس در نتیجه‌ی کشیده شدن دیواره‌ی رگ‌ها یا اختلال در عملکرد دریچه‌هایی است که خون را به سمت قلب هدایت می‌کنند. به رگ‌های واریسی بسیار ریزی که به صورت شبکه‌ای هستند، واریس عنکبوتی گفته می‌شود.

علت بروز واریس


بالا رفتن سن و وراثت مهمترین عواملی هستند که در ابتلا به واریس پا دخیل هستند. زنان دو تا سه برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به عوارض بیماری واریس پا هستند. تغییرات هورمونی که در زمان بلوغ، بارداری، یائسگی و گاها در هنگام مصرف قرص‌های ضدبارداری حاوی استروژن، در بدن زنان ایجاد می‌شود، می‌تواند به بروز واریس منجر شود.
بسیاری از زنان در سه ماهه‌ی اول بارداری خود به واریس دچار می‌شوند. خوشبختانه بیماری واریس در صورتی که بر اثر بارداری ایجاد شده باشد، به احتمال زیاد ظرف چند ماه بعد از زایمان برطرف می‌شود. عواملی دیگری که باعث می‌شوند شخص، مستعدِ ابتلا به واریس باشد، عبارتند از: چاقی، گرمای زیاد، ابتلا به اختلالات مربوط به پا (مانند صافی کف پا)، سر پا ایستادن به مدت طولانی (در شغل‌هایی مانند فروشندگی، پرستاری، معلمی، آرایشگری و ...). در موارد معدودی نیز ممکن است واریس بر اثر یک ضربه شدید به پا یا تشکیل لخته خون در پا ایجاد شود.

علائم و نشانه‌های واریس


واریس می‌تواند موجب بروز درد، احساس سنگینی در پاها، گزگز و مورمور و خارش شود. این عارضه همچنین موجب احساس ناراحتی در پاها و احساس ضعف و بی‌قراری پا  در شب می‌شود. در مواردی که این عارضه شدید باشد، موجب بروز اگزما و تغییر رنگ پوست در ناحیه‌ی مچ پا، التهاب رگ، خونریزی و بروز زخم در ران پا می‌شود. رگ‌های واریسی می‌توانند باعث احساس خستگی مفرط نیز بشوند. ظاهر این رگ‌ها ناخوشایند است و به همین خاطر در برخی جنبه‌های زندگی روزانه شخص (مانند اجتناب از پوشیدن لباس کوتاه) اثر منفی دارد.

روش‌های درمان واریس


روش‌های درمانی کازمتیک (زیبایی)

اسکلروتراپی

در این روش ماده‌ی مخصوصی درون رگ تزریق می‌شود و این ماده موجب تحریک بافت داخلی دیواره‌ی رگ‌ها شده و نهایتا این بافت از بین رفته و این رگ‌ها به طور دائمی بسته می‌شوند. اغلب رگ‌های واریسی را می‌توان با اسکلروتراپی درمان کرد. در صورتی که مشکل واریس در رگ‌های اصلی زیر‌جلدی در پا، به نام سیاهرگ‌های صافن کوچک و بزرگ باشد، اسکلروتراپی با کمک تصاویر سونوگرافی انجام می‌شود. اسکلروتراپی در مطب پزشک انجام می‌شود و برای انجام آن نیازی به مرخصی از کار یا فعالیت‌های دیگر نیست. در این روش به استفاده از ماده‌ی بی‌حسی نیازی نیست و هیچ جای زخمی نیز بعد از آن بر جا نمی‌ماند و نیاز به درمان زخم واریس نمی باشد . انجام لیزر واریس برای رگ‌های ریز صورت تاثیرگذار است اما در مورد رگ‌های واریسی ریز موجود در پاها، نتایج متفاوتی دارد و متخصصین معتقدند که برای درمان واریس پا، روش اسکلروتراپی دارای استاندارد طلایی است.

درمان با لیزر اندوونوس و رادیوفرکوئنسی

لیزر اندوونوس (Endovenous) و رادیوفرکوئنسی روش‌های نسبت جدیدی برای درمان رگ‌های واریسی صافن و همچنین رگ‌های واریسی بسیار بزرگ هستند. در هر دوی این روش‌ها، لوله‌ی بسیار باریکی به داخل رگ هدایت می‌شود و با گرم کردن دیواره‌ی داخلی رگ، موجب سوزانده شدن آن می‌شود. ثابت شده است که لیزر اندوونوس نسبت به سایر روش‌های درمانی، دارای میزان موفقیت بسیار بالاتر و عوارض کمتر است.

جراحی

در مواردی برای درمان واریس در رگ‌های اصلی زیر جلدی در پا، به نام سیاهرگ‌های صافن کوچک و بزرگ، از روش جراحی استفاده شده و این رگ‌ها یا کلا برداشته می‌شوند و یا با گره زدن، بسته می‌شوند. در روش‌های پیشرفته‌ی جراحی واریس، تنها دو برش بسیار کوچک در پا ایجاد می‌شود. در تکنیک‌های جدید درمان واریس، روش جراحی با اسکلروتراپی ترکیب شده است و بنابراین دیگر نیازی به ایجاد برش‌های بزرگ در پاها نیست. این جراحی در بیمارستان انجام می‌شود اما اغلب پس از اتمام جراحی، بیمار می‌تواند در همان روز مرخص شود. در برخی موارد از بیهوشی موضعی یا نخاعی برای انجام جراحی استفاده می‌شود. چهار هفته بعد از انجام جراحی جلسات اسکلروتراپی آغاز می‌شود.

روش‌های درمانی محافظه‌کارانه

برای جلب رضایت بیماران، دکتر طرزی تا حد امکان از انجام مداخلات پزشکی اجتناب می‌کند. روش‌های متعددی برای درمان محافظه‌کارانه‌ی واریس و برطرف کردن علائم و درمان واریس پا وجود دارند و از بیماران خواسته می‌شود که برنامه‌ی درمانی را به هر روشی که احساس می‌کنند برایشان موثر است، انجام دهند. برای بیمارانی که تصمیم می‌گیرند درمان واریس را با روش‌های محافظه‌کارانه پیگیری کنند، ما تمامی پشتیبانی‌های لازم را به عمل می‌آوریم و به بیماران آموزش‌های لازم را داده و به روند درمان نظارت می‌کنیم.

جوراب فشاری واریس

برای درمان واریس به روش ایجاد فشار، استفاده از جوراب‌های فشاری مخصوص واریس توصیه می‌شود. استفاده از جوراب‌های فشاری می‌تواند  درمان خانگی واریس و جایگزین روش‌های درمانی گفته شده در بالا باشد. این روش می‌تواند در بهبود علائم ناشی از واریس، متوقف کردن روند پیشروی این عارضه و کاهش احتمال تشکیل لخته خون در رگ‌ها موثر باشد. همچنین برای بیمارانی که مایل به انجام مداخلات پزشکی (مانند جراحی و ..) نیستند، این روش گزینه‌ی جایگزین مناسبی می‌باشد. اشکالی که این روش دارد این است که جوراب‌ها باید به صورت روزانه و مداوم پوشیده شوند.

جوراب‌های فشاری واریس را می‌توان با نسخه‌ی پزشک تهیه کرد. این جوراب‌ها باعث ایجاد فشاری یکنواخت بر روی پا‌ها شده که باعث کاهش تجمع خون در پاها می‌شود. در ابتدا ممکن است اندازه‌ی جوراب به کمی تغییر نیاز داشته باشد، اما می‌توان این جوراب‌ها را تا سال‌ها پوشید و به عنوان راه حلی برای رفع علائم ناشی از واریس، از آن‌ها استفاده کرد. همچنین می‌توان در مواردی که احتمال تشکیل لخته خون در پاها وجود دارد، به صورت کوتاه مدت از این جوراب‌ها استفاده کرد؛ به طور مثال زمانی که قرار است به مدت طولانی در هواپیما بنشینید.
در مواردی که وضعیت بیمار وخیم باشد و دچار ادم (ورم پا) و یا زخم شده باشد، برای انجام درمان به شیوه‌ی اعمال فشار از بانداژ فشاری استفاده می‌شود.

بالا گرفتن پاها

در برخی موارد با بالا گرفتن پاها می‌توانید علائمی مانند درد یا تورم پاها، که در مراحل اولیه‌ی واریس بروز می‌کنند، را بهبود دهید. شما می‌توانید یک بار در صبح و چند بار دیگر در طول روز، دراز بکشید و پای خود را به مدت سه دقیقه بالا نگه دارید، به طوری که پای شما بالاتر از سطح قلب شما باشد. این کار به گردش یافتن خون در پاها و جریان یافتن خون به سمت قلب و عدم تجمع خون در پاها کمک می‌کند.

ورزش کردن

ورزش دادن ران‌ها، پاها و مچ پاها برای پیشگیری از بروز واریس یا جلوگیری از واریس و بهبود علائم ناشی از واریس توصیه می‌شود. ورزش واریس و حرکت دادن و ضربه زدن به انگشتان پا و حرکت دادن پا، چند بار در روز، می‌تواند به جریان یافتن خون جمع شده در پاها و حرکت کردن آن به سمت ران پا کمک کند. انجام این کار خصوصا برای افرادی که به مدت طولانی روی صندلی می‌نشینند یا سر پا می‌ایستند، توصیه می‌شود.

دارودرمانی

در برخی موارد برای بهبود علائم ناشی از واریس، دارودرمانی تجویز می‌شود. معمولا ایبوبروفن، برخی انواع کرم‌ها و داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی دیگر تجویز می‌شوند و بسته به شدت علائم ممکن است داروهای دیگری تجویز شوند. متخصص شما در مورد نحوه‌ی صحیح مصرف داروها شما را راهنمایی می‌کند.

پیشگیری


از آنجایی که بروز واریس تا حدود زیادی به عوامل ارثی بستگی دارد، بهتر است افرادی که دارای سابقه خانوادگی در ابتلا به واریس هستند، به توصیه‌های پیشگیرانه عمل کنند تا از تشکیل لخته خون در رگ‌های خود جلوگیری کنند. داشتن وزن سالم و ورزش کردن به صورت منظم، مهم‌ترین راه برای حفظ سلامت رگ‌ها می‌باشد. از آنجایی که مصرف سیگار باعث اختلال در گردش خون می‌شود، ترک کردن سیگار نیز از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه است. توصیه می‌شود که در طول روز مرتبا پاهای خود را حرکت دهید تا از نشستن یا ایستادن مداوم به مدت طولانی اجتناب کنید. دکتر طرزی شرایط هر یک از بیماران را ارزیابی می‌کنند و با توجه به عوامل خطرساز که می‌تواند منجر به بروز واریس در شخص شوند، راهکار‌های پیشگیرانه‌ی مناسب را ارائه می‌دهند.